از ریشه ها تا میوه ها

ندا به کدامین گناه پرپر شد؟!

hastieiran — Tue, 23 Jun 2009 15:00:18 GMT

این سه چهار روزه چهرهء ندا صالحی (آقا سلطان) از جلوی چشمم کنار نمی رود. تنها چند ثانیه از فیلمِ لحظات جان دادنش را دیدم. نتوانستم بیشتر ببینم. خیلی زود روشن شد که عواطف همه به جوشش درآمده. هرگز فراموش نمی کنم. هرگز فراموش نمی کنیم...

یکی از بزرگان:

قلب خويش را نسبت به ملت خود مملو از رحمت و محبت و لطف کن و همچون حيوان درنده ای نسبت به آنان مباش که خوردن آنان را غنيمت شماری زيرا آنها دو گروه بيش نيستند : يا برادران دينی تواند و يا انسانهائی همچون تو.

بپرهيز از ريختن خون‏ها بناحق، زيرا که هيچ چيز، مانند ريختن خون حرام سبب غضب خدا و بزرگی عقوبت ‏حق تعالی، و زوال نعمت و کوتاهی عمر دولت نمی‏شود، پس حکومتت را با ريختن خون حرام تقويت مکن که همين سبب ضعف و سستی و نابودی آن می‏گردد.

کی می داند چی شد؟!

hastieiran — Thu, 18 Jun 2009 16:07:18 GMT

زمانی باشگاه می رفتم. می دویدم. دو سد متر. یک روز مسابقه داشتیم. استارت زدیم. هماورد من بسیار چابک بود. با تمام وجود می دویدیم. ۱۰ متر پایانی دوشادوش هم بودیم. دیده بودم که دوندگان حرفه ای در لحظه رسیدن به خط پایان سر و کلهء خود را جلو می دهند. من هم همین کار را کردم و برنده شدم. رکورد من یک دهم ثانیه بهتر از رکورد حریف شد. دماغم زودتر از دماغ او از خط پایان گذشته بود..

-----------------------------------

زیرنویس:

این خاطره به آن فرتور پیوندی ندارد! آن فرتور هم به چیز دیگری مربوط نیست!

دیدار استاد

hastieiran — Sat, 16 May 2009 19:21:18 GMT

بهمن 86 مازندران بودم که به دیدار استاد ریاحی خوانده شدم. بازگشتم. این بخت را نباید از دست می دادم. هراز کوهستانی و راه رَویدَنِ زمستانه کُند بود. نیم ساعت دیر به قرارجا رسیدم. دوستان رفته بودند. نشانی گرفتم و پرسان پرسان خودم را رساندم به خانهء استاد. با کوله پشتی و پاپوشِ کوه و پوشش گردشی. از برون‌سرا و سرسرا گذشتم تا در پذیرایی به گِردینهء مهمانان پیوستم. بسوی استاد رفتم. دست دادم و درودش گفتم. به چشمانم نگاهی کرد. شاید سری تکان داد. شاید لبخندی زد. اما پاسخ درودم را نشنیدم. نشستم. گفت و شنودها زود آگاهم کرد که گوش استاد سنگین شده.

جوان‌تر از یک پیر 85 ساله. استوار و خوش تراش. پرسش‌های همراهان را، بیشتر، دوستِ گردآورنده‌مان می پرسید. به آواز بلند. همان دوست دوربینش را به دستم داد؛ داراب این کار توست! فرتورها نگاریدم. به سخنان استاد گوش دادیم و بهره‌ها بردیم و مایه گرفتیم. آن گذشت تا این ‌که لحظاتی پیش پیامکی دریافتم؛

دیروز، 25 اردیبهشت 88 ، استاد محمد امین ریاحی خویی درگذشت.

یادش گرامی.

سه‌ماهانهء فروزش پراکنده شد

hastieiran — Tue, 10 Feb 2009 10:37:18 GMT

ششم بهمن نخستین شمارهء سه‌ماهانه (فصل‌نامه) فروزش به سردبیری دوست ارجمندم؛ علی‌رضا افشاری به پیش‌خان* روزنامه فروشی‌ها آمد.

نوشتهء زیر را از روزنامک برداشته و در شناساندن این مهنامه برایتان می آورم.

بخرید و بخوانیدش. باشد که رستگار شوید!

فصل‌نامه‌ی فروزش منتشر شد

فصل‌نامه فروزش به سردبیری ایران‌یار فرهیخته، علی‌رضا افشاری، منتشر شد. فروزش، مجله‌ای در زمینه‌ی ایران‌پژوهی و ایران‌شناسی است و تلاش دارد به هرآن‌چه که با چیستی و کیستی ایران و ایرانی پیوند دارد، بپردازد. فروزش می‌کوشد تا این دست آگاهی‌ها را به میان همه‌ی ایرانیان - در هر رویه از سواد و با هر باوری - ببرد و بار دیگر اهمیت اندیشیدن به ایران را به آنان یادآور شود. خوانندگان روزنامک باید بر خویشتن بایسته بدانند که با خرید چنین نشریه‌هایی که در زمینه‌ی تاریخ و فرهنگ ایران منتشر می‌شوند، به تداوم نشر آنها یاری رسانند.

فهرست نوشتارهای شماره‌ی نخستین:

بخش تاریخ و فرهنگ فراخوانی برای دگرگون ساختن هستی / دکتر شروین وکیلی

رمز مداومت تاریخی ایران / دكتر محمّدعلی اسلامی ندوشن

پرتو فرهنگ ایران در تمدن جهان / دکتر محمود امامی نایینی

پرونده‌ی اروندرود و پیشینه‌ی اختلاف‌ها در مرزهای غربی ایران / دکتر داوود هرمیداس باوند

متهورانه‌ترین عملیات هوایی تاریخ جهان / گروه گزارش

حقوق ایران در دریای مازندران / دكتر هوشنگ طالع

آموزش و فرهنگ در ایران پیش از اسلام / استاد فریدون جنیدی

داستان كورش بزرگ / علیرضا افشاری

بخش ایران‌شهر

ایران، ناسیونالیسم و تجدّد / گفت‌و‌گوی مسعود لقمان با دکتر ماشاءالله آجودانی

بنیاد‌های هویت ملی ایرانی / دكتر حمید احمدی

بخش جهان ایرانی

اوستیا؛ سرزمین فرزندان سلم و میراث‌داران فرهنگ ایرانی در قفقاز / حامد کاظم‌زاده

کیستی تبرخورده‌ی زبان پارسی / برگردان از شهربَراز

بخش ادبیات

شاه‌نامه، کتابی آموزشی است / علی‌محمد آقاعلیخانی

فرزانگی و شیدایی (جستاری درباره‌ی ادبیات و روشن‌فکری در دوره‌ی مشروطه) / محمد صادقی

ایران‌گردی

سفر به سوسن و اندیکا / آرش نورآقایی

رشته‌کوه‌هایی به‌نام بیژن / علیرضا زیاری

بخش یادگارهای فرهنگی و طبیعی

یک سال ونیم پس از آبگیری سد سیوند / مونا قاسمیان

در باب میراث فرهنگی: به بهانه‌ی مرمّت آرام‌گاه کورش / دکتر احمد جلالی

آن‌چه از شیوه‌ی مرمّت سقف آرام‌گاه کورش گفته شد / گروه گزارش

سدسازی؛ نابودکننده‌ی منابع آب / گروه گزارش

میراث گذشتگان برای آیندگان هم هست / گروه گزارش

بخش چکامه

آثاری از عبدالعلی ادیب‌برومند، ماندانا مهدوی‌فر، سیاوش یوسفی، شبنم حکیم‌هاشمی، یاور مهدی‌پور، سمانه مرادی، هیلا صدیقی و احسان کرمی

------------------------------------

* می دانم این واژه پیش‌خوان نوشته می شود و پیش‌خان خوانده می شود. بهتر نیست تا آن‌جا که شدنی‌ست هر واژه را همان گونه که خوانده می شود ، به نگارش درآوریم؟

فونت متن اصلی در جابجایی اندکی به هم ریخت.

خورنشست

hastieiran — Sun, 04 Jan 2009 00:06:18 GMT

خورنشست - دریای پارس- بوشهر - فرتور از داراب

همان جا - از داراب

همان - از داراب

...

hastieiran — Thu, 20 Nov 2008 15:34:53 GMT

من چرا نمی نویسم؟!

فرتورهای گردش در قزوین

hastieiran — Sun, 21 Sep 2008 20:09:18 GMT

راه پلهء آمدنی آب انبار سردار بزرگ - ۲۵ ۵ ۸۷ - فرتور از داراب

سوگخانهء امینی ها - فرتور از داراب

دل کندن از این سرای بزرگ و زیبا سخت بود!

تا نباشد چوبِ تر...

آیین با شکوه فلک! - گنجینهء قزوین - فرتور از داراب

گرمابه شاه - گنجینهء مردم شناسی قزوین - بانوان تالشی - فرتور از داراب

آهنگر - فرتور از داراب

در جابجایی فرتورها چارچوبشان دگرگون شده و از سوی چپ کوچکتره شده است.

گردشنامه قزوین

hastieiran — Sun, 17 Aug 2008 11:06:18 GMT

با درود بر دوستان و خوانندگان تارنوشتم و پوزش از دیرکردم.

گردش نامه زیر را پیشکش می کنم تا سفرنامه خوزستان آماده شود.

گردش در قزوین برگزار شد. در این برنامه 13 تن بودند.

هنگامهء 6.15 از تهران راه افتادیم. به آزاد راه تهران - قزوین افتادیم. میان راه یک همراه کرجی را سوار کردیم. دو ایستادن داشتیم. در ایستادن نخست، راننده برگه های بیمه و … را از راهبانی (پلیس راه) گرفت و ایستادن دوم برای آبریزی بود. آن چنان که اوفتد و دانی!

هنگامهء 8.20 به قزوین رسیدیم. درگردی آغازین شهر، دوست دیگری به ما پیوست. هموند نازنینی که راهنمایی گردش در شهر را به ایشان واگذار کرده بودم. از آنجا یک راست به حلیم سرای سحر رفتیم. برابر حلیم سرا رده (صف) ای دراز بود از مردمان آوند (ظرف) به دست. ما به اندرون رفتیم. نشستیم و سفارش دادیم و سفارشمان را آوردند و خوردیم و بیرون آمدیم. بسیار خوشمزه و توانزا بود.

به چهار پیامبر می رویم. در خیابان پیغمبریه. سهولی، سلام، القیا و سلوم؛ چهار پیامبر اسرائیلی بوده اند که مژده زایش عیسی را به ایران آورده بوده اند. بنای گورگاه به دست میرزا مسعود شیخ الاسلام شده است. ما آن گاهی رسیدیم که نیایش ندبه پایان گرفته بود. با آش امام و چایی و شیرینی پذیرایی شدیم.

از آنجا آهنگ چهل ستون کردیم. روبروی سبزه میدان. تنها کوشک برجامانده از شاه تهماسب صفوی. در مرتبهء یکمش، نمایشگاهِ همیشگی برجاست از دست نگارهای میرعماد قزوینی، یکی از دو بزرگِ خوشنوسی کشورمان. آسمانه (سقف) مرتبه دومش، چوبی و دستکاری شده دورهء قاجار است. راه پله چرخان و تند است.

سال 83 در کنارهء سرزمینی چهل ستون گنجینه ای ساخته شده. یافته های دشت قزوین (خوروین) و دیگر جای ها به آنجا سپرده شده. رفتیم و دیدیم. چهارمین جایی که به دیدارش شتافتیم، کلیسای کانتور بود. نزدیک خیابان طالقانی. چسبیده به دارایی. در دورهء قجرها روس ها در ایران بیا و برویی داشتنه اند. در تبریز، رشت و قزوین دستکارهایی از ماندگاریشان در ایران به جا مانده. کلیسای ارتودکسِ کانتور یکی از همان ها است. کوچک. از بیرون زیبا و از دورن هیچ پیرایه ندارد. راهنمای برجامانده های فرهنگی این بی پیرایگی را شیوه ارتودکس ها برمی شمارد.

از کانتور به گرمابهء شاه (قجر) می رویم. کهنه ترین گرمابهء برجا ماندهء شهر. ساخته شده در سال 1057 ماهی که تا 13 سال پیش بهره برداری می شده. به دستور شاه اخموی (عباس) دوم و به دست امیر گونه خان ساخته شده است. اکنون موزه مردم شناسی قزوین است. بسیار زیبا است.

از گرمابه به سردابه می رویم. آب انبار بزرگ سردار. ساخته شده در سال 1227 به دست حسین خان، یک سردارِ میهن پرستِ جنگ های ایران و روس. حسین خان با خدایش پیمان می بندند؛ اگر در جنگ پیش رو با متجاوزین روس به پیروزی برسد، یک بنای سودمند برای مردمان بسازد. پیروز می شود و می سازد. بزرگترین آب انبار ایران را می سازد. با 3200 متر مکعب گنجایش. استخری با گسترهء 17*17 و بلندی بنا 28 متر است...

ذهنم می چرخد و یاد پیمانی دیگر می افتم که یک تازی با خدایش بسته بود. یک سردار عرب در ایران گشایی های آن دوره ها به گرگان می رسد. مردم سخت در برابرش می ایستند. پیمان می بندد پس از پیروزی، از خون مردم جوی آبی بسازد. از آن آب، چرخ آسیا بچرخاند و گندم بِخُرداند و از خُردش گندم آرد به دست آرد و آرد را نان کند و آن نان را بلمباند و در شکمش بریزاند. شکمی که به خوردن مال دیگران (عجم) خو گرفته است. مالی که با ریزش خون خداوندش به دست آمده باشد و این نخستین خوراک پس از پیروزیش باشد... پیروز می شود. وفای به عهد یک سنت عربی است. اما هر چی اسیر می کشند، خونشان چرخ آسیا را نمی چرخاند. بیم هلاک امیر می رود. فقها تفقه می کنند. برای اَدای نذر به جوی خون مردمان آب می بندند تا نذر آن سردار برآورده شود... دیگر به ذهنم روادید نمی دهم که بپرسَدَم؛ با این روی چرا ایرانیان تا این اندازه تازی پرست شده اند؟!...

از آب انبار بیرون می زنیم. از شهر هم بیرون می زنیم. در پیرامون قزوین به یک رستوران سنتی در یک باغچه می رویم. نهار می خوریم. چه نهاری! چلو لقمه. دو ساعتی به نهار و چای و آسودگانی گذشت. مهمان دار می گویدم قلیان نمی خواهید؟ می گویمش: هرگز! از این آلت نحس مفنگی بازی بیزارم و نخواهم پذیرفت همراهانم بدان بیالایند..

ساعت 4 به بوستان کوهستانی باراجین می شویم. در نیمه شمالی قزوین. بالای دانشگاه آزاد. می خواستم در مسیر برزن های نوساز و از آن بالا دورنمای شهر را ببینیم. از آنجا کوه میل دار که برجی از سده پنجم بر آن ساخته شده در چشم اندازمان بود.

از بوستان به دروازه کوشک رفتیم. یک ساختمان کهنه ساخت در کارسازی کشاورزی را نیز دیدیم. به آرامگاه حمداله مستوفی نیز رفتیم. از آنجا به خیابان فردوسی رفتیم و ساختمان شهرداری را از بیرون دیدیم. در کار بازسازیش بودند. همچون گراند هتل که هر دوی اینها را از بیرون دیدار کردیم. یادم رفت بگویم که پیش از نیمروز تا دم مزگد پیامبر (مسجد النبی) قزوین رفتیم. چون صلاه جمعه در آنجا برقرار بود به درونش نرفتیم. کاروانسرای وزیر راه هم دیدیم..

با راهنمایی راهنمای نیکویمان جای یک شیرینی فروشی را یافتیم در میدان میرعماد. شیرینی بومی خریدیم از بهر سوغاتی. دو پیرمرد خوش دل و سیمای قزوینی یک پاکت شیرینی نازک برای آزمودن مزه به ما تعارف کردند. از آن پاکت یک کیلویی شیرینی پس از پایان آزمایش تنها چهارتایش مانده بود! شیرینی فروش شیرین دل جعبه را به ما سپرد تا آن چهار تا شیرینی هم به ما برسد! البته دوستان هم حسابی خرید کردند.

چه سخت است دوستی را به خدا سپردن! باید بازمی گشتیم و ناچار دوست قزوینی را به خدا سپردیم. هنگام 7.30 از قزوین بیرون زدیم به سوی تهران. راننده مینی بوس بسیار خوش گردش بود. هیوندای مرتبی داشت با کولر نیرومند. لرزش خودرو راه بازگشت را پر دست انداز می نمود.

با اینکه زمینه چینی و آماده سازی و گرداندن این گردش توان و هنگام زیادی ازم گرفت ما از تزیده (نتیجه)اش خشنودم. بسیار خوش گذشت. جای تک تک دوستانمان خالی..

یادم رفت بگویم پس از نیمروز به حسینه امینی ها نیز رفتیم. سرای بزرگی در هشت هزار متر زمین. از سال 1302 خورشیدی برای سوگواری بخشیده شده. هم چنان امینی ها دارندهء آنجایند. زیر زمینی بزرگ داشت. همراهان در گذر از راه روهای تنگ و تاریکش جیغیدند. بر آنها خرده گرفتم. پاسخم دادند که جن دیده اند! پیرمرد ِ سرایدارِ پراولاد آنجا تایید می کرد که آنجا واقعا جن دارد! جایگاه شان را در گرمابهء زیر زمین جانمایی کرد!

فرتورهایش را پسین خواهم گذاشت..

ایستگاه ششم: شوشتر

hastieiran — Mon, 23 Jun 2008 11:24:18 GMT

از دزفول مینی بوس سوار شدم برای شوشتر. راه به سوی خاور می رود. سوی شمالی جاده، تپه ماهور و سوی جنوبی، دشت های سبز خوزستان است. تپه ها خشکند و تهی از رستنی. زمین تشنه از بی آبی است. امسال باران نباریده در خوزستان. خیمه گاه بختیاری ها، جا به جا دیده می شود.

آنجاها هنوز رسم تخمه شکستن در مینی بوس برجاست و پوست تخم هم بر کف خودرو ریخته می شود. شوشتری ها نیز پارسی گویند. آنهم به گویشی نزدیک به تهرانی.

از بس در پایگاه هوایی و دزفول راه رفته بودم که در شوشتر خسته بودم و آنگونه که دلم می خواست در شهر نچرخیدم. اما دیدنی ها را دیدم. خانهء مرعشی ها، موزهء مردم شناسی، قلعه سلاسل و در پایان آبشارهای شگفت انگیز شوشتر:

ایستگاه پنجم: دژپل یا همان ذزفول!

hastieiran — Mon, 02 Jun 2008 11:13:18 GMT

از پایگاه هوایی یک راست به دزفول رفتم. با یک سواری. راننده می خواست همه ی دیدنی های شهر را در آن چند باریکه یادم دهد. میان دو شهر اندیمشک و دزفول یک بلوار زیبا هست و خانه های این دو شهر آنچنان به هم چسبیده اند که تنها با یک تابلو از هم جدا شده اند. تابلویی که یادآور می شود این شهر (دزفول) زمان جنگ مردانه ایستاد. اندیمشک شهری نوساز و لرنشین است و به میانجی راه اهن برکشیده و دزفول شهری کهن و گویش بومیانش دزفولی که نزدیک است به لری بختیاری. شاید تبارشان هم به بختیاری می رود. کوه های بختیاری سرچشمه سه رود از بزرگترین رودهای کشور است. زاینده رود، کارون و دز. دز در دزفول یا دژپل روان است. رودی زلال و خوش رنگ با کناره هایی بس تماشایی.

از دورهء ساسانی پلی بر دز برجامانده و جایگاه آن پل تا آنجا بوده که نام این آبادی را از همان پل و دژی که داشته گرفته اند.

مردمانش زرنگ به چشم مِی آیند. مردان پر هیبت بختیاری فراوان در دزفول دیده می شوند.

بازار و بافت کهن و آرامگاه هایی که بر درگذشتگان ساخته شده دیدنی است..

در یک فروشگاه مجذوب دو پیرمرد شدم و به نزدشان رفتم و برایم از گفتی ها گفتند. این که هر دو زمان جنگ به مرز رفته و ناخواندگان را بد جور زده اند و فرزندانشان هم درآن دوره در جنگ بوده اند. سردار قادسیه در زمان جنگ کینه ی این شهر در دل داشت و بارها موشک بارانش کرد. یک سردار دزفولی که در انجا رخدادی با او آشنا شدم دلایل رفتار بعثیون را برایمان توضیح داد.

در گذرگاه های کهنه برزن شهر مردی سبیلو مرا در حال فرتور نگاری دید و آوازم داد: این بناهای ویران چیست که عکسشان را می گیری؟ از آن دیوار عکس بگیر.. و ادمه داد: ببین دیوارها فرو ریخته اما آن دیوار که نام علی بر آن است برجا مانده...

در گرمای نیمروز به سازمان بازمانده های فرهنگی رفتم و در آنجا با گروهی از جوانان پرشور شهر آشنا شدم که زیر نام انجمن دوستداران بازمانده های (همان میراث) فرهنگی دزفول روادید( مجوز) کارمان (فعالیت) گرفته اند. شهرشان را در یک سی دی شناسانده و به گردشگران نورزوی می دادند. هنگامه ای (ساعتی) در نزدشان بودم و از مهرشان بهره مند. هر پرسشم را چند تایی با هم پاسخ می دادند. چشمان سبزشان از مهر می درخشید. سی دی و بوم نگار (نقشه) آنجا را خواستم. پایان گرفته بود. گفتم: من دارابم و تارنوشتی دارم به نام نامی: از ریشه ها تا میوه ها و در آنجا گزارش گشت و گذارم را می گذارم. اکنون خود دانید! اگر مرا اندر درنیابید اینها را در آنجا به خامه (قلم= خودکار) می آورم! آنچنان مهر ورزیدند که پیمان دادم از دزفول با آب و تاب بیشتری بنویسم!

در یک تالار پذیرایی خیابان بنیادی شهر نهار خوردم که خوشمزه و پاکیزه بود. گشتی در برزن خاوری شهر زدم و به پایانهء شوشتر رفتم.